Podcast: Cú hích đưa phát thanh vào đường đua số

Đó là nhận định của nhiều chuyên gia tại Hội thảo quốc tế “Podcast: Đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số” diễn ra mới đây, trong khuôn khổ Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII tại tỉnh Quảng Ninh. Sự kiện thu hút đông đảo các chuyên gia quốc tế, các nhà báo, nhà sản xuất podcast đến từ các tổ chức nghề nghiệp, Báo và Phát thanh - Truyền hình trong nước và thế giới.

Podcast – Xu thế mới của truyền thông số

Tại Hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng, kỷ nguyên số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với lĩnh vực báo chí, truyền thông nói chung và phát thanh nói riêng. Trong tiến trình chuyển đổi đó, podcast “nổi lên” như một hình thức tiêu biểu, trở thành một hệ sinh thái truyền thông toàn cầu, nơi âm thanh, hình ảnh và nền tảng số hội tụ. Qua đó, định hình lại cách con người tiếp nhận thông tin trong kỷ nguyên số.

Chia sẻ về xu hướng podcast toàn cầu, ông Andrew Davies, Trưởng Ban Phát thanh của Hiệp hội Phát thanh-Truyền hình châu Á-Thái Bình Dương (ABU) cho hay, phát thanh hiện nay không còn bó hẹp trong các tần số AM hay FM, mà đang thực hiện một cuộc “di cư” quy mô lớn sang các nền tảng số. Trong năm 2025, trên nền tảng Youtube, ghi nhận 1 tỷ người nghe podcsat mỗi năm, với 100 triệu giờ nghe mỗi ngày.

Ông Andrew Davies, Trưởng Ban Phát thanh của Hiệp hội Phát thanh-Truyền hình châu Á-Thái Bình Dương chia sẻ xu thế phát triển podcast trên thế giới. Ảnh: BTC

Các số liệu từ Statista, một công ty nghiên cứu và tổng hợp dữ liệu của Đức cũng cho thấy, năm 2025, toàn cầu có khoảng 580 triệu người nghe podcast. Con số này dự kiến sẽ tăng lên 600 triệu người trong năm nay. Hiện có khoảng 4,5 triệu podcast được sản xuất trên toàn cầu. Dự báo, khả năng kiếm tiền từ podcast thông qua quảng cáo khoảng 5 tỷ USD trong năm 2026.

Điều đó cho thấy, xu thế sử dụng podcast ngày càng phổ biến. Và không chỉ dừng lại ở âm thanh, podcast ngày nay còn mở rộng sang các nền tảng đa phương tiện, cho phép người dùng vừa nghe vừa xem, tạo nên trải nghiệm linh hoạt hơn. Đồng thời, có thể lưu trữ và tìm kiếm các chương trình yêu thích một cách thuận tiện.

“Hiện nay, công chúng nghe podcast trên mọi nền tảng. Đặc biệt là các thính giả trẻ. Họ không có xu hướng nghe radio nên thường sử dụng podcast. Do đó, trong thời gian tới, podcast sẽ trở thành một hình thức báo chí phổ biến”, ông Andrew Davies nhấn mạnh.

Nói về sự phát triển podcast trong thời gian qua tại Việt Nam, ông Andrew Davies cho rằng, Việt Nam đang có những bước phát triển rất mạnh tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Năm 2025, trong một nghiên cứu về thị hiếu toàn cầu cho thấy rằng, trong số 10 quốc gia khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, Việt Nam xếp thứ 4 về số giờ xem mỗi tuần, chỉ sau Indonesia, Thái Lan và India.

Top 10 quốc gia có tỷ lệ giờ xem cao tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Ảnh: BTC

Các chuyên gia cho rằng, trong kỷ nguyên số, podcast là giải pháp hiệu quả để phát thanh thích ứng với môi trường số hoá nhưng vẫn giữ được “bản sắc” và “chất riêng” của phát thanh. Điều này, góp phần hình thành nhận thức chung và định hướng chiến lược về phát triển podcast. Qua đó, thúc đẩy quá trình đổi mới về chuyển đổi số của phát thanh Việt Nam trong giai đoạn tới.

Định hình chiến lược phát triển podcsat

Ở góc độ khu vực, ông Andrew Davies cho biết, podcast có nhiều điểm khác biệt so với phát thanh truyền thống.

Theo ông, người nghe có thể lựa chọn nội dung và thời điểm nghe phù hợp; chương trình được sản xuất sẵn thay vì phát trực tiếp; không khí thể hiện gần gũi, mang tính trò chuyện tự nhiên; thời lượng linh hoạt, không bị bó buộc bởi khung giờ phát sóng hay phong cách của một đài phát thanh cụ thể.

Tuy nhiên, để thành công và giữ chân công chúng, việc nghiên cứu thị hiếu và xác định rõ khán giả mục tiêu là điều đầu tiên mà các nhà sản xuất podcast cần thực hiện.

  “50% thành công của một chương trình podcast phụ thuộc vào những người sản xuất nội dung podcast, còn lại những nội dung khác và nếu không tìm được khán giả mục tiêu thì sẽ không có một podcast thành công”, ông Andrew Davies nói.

Cùng quan điểm đó, ông Guang Jin Yeo, nhà sáng lập 1UpMedia (Singapore) đề xuất giải pháp ngắn hạn là bắt kịp xu hướng hiện tại trên mạng xã hội. Về dài hạn, nhà sản xuất cần xem xét nhu cầu tìm kiếm bền vững thông qua các công cụ tìm kiếm Google.

Thực tế, để đánh giá sự thành công của podcast, các nhà sản xuất sẽ dựa vào các chỉ số như: Số lượt nghe, lượt tải; Quy mô và mức độ tăng trưởng khán giả; Mức độ đóng góp cho mục tiêu chung của tổ chức.  

Theo các chuyên gia, một podcast thành công cần đáp ứng yêu cầu của công chúng đang hướng tới, có format chương trình và phong cách riêng. Đặc biệt, cần có 1 người dẫn chương trình (host) có phong thái riêng, cách nói chuyện tự nhiên và gần gũi. Điều cuối cùng là chiến lược để phát triển và phân phối nội dung trên các nền tảng.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, để có được sự thành công đó, cần phải giải quyết những khó khăn đến từ ngân sách, chiến lược marketing toàn diện, kỹ năng sản xuất podcast và nguồn nhân lực....

Nhiều chuyên gia, nhà báo, nhà sản xuất podcast tham gia tại Hội thảo. Ảnh: BTC

Về vấn đề này, bà Justine Kelly, Trưởng Bộ phận Nội dung và Chiến lược Âm thanh, Đài ABC, cho rằng, để phát triển podcast, trước mắt các đài phát thanh cần tận dụng nguồn lực sẵn có, đồng thời định hướng nội dung đến những nền tảng tập trung nhiều công chúng.

Trong trường hợp hạn chế về kinh phí, các đơn vị có thể khai thác đội ngũ nhân sự hiện có, sử dụng ngân sách thường niên, tận dụng thiết bị và phương tiện sẵn có, đồng thời sắp xếp và tái sử dụng nguồn lực cho mục đích mới.

Bà cũng khuyến nghị mỗi cơ quan cần xác định rõ thế mạnh nội dung để bắt đầu phát triển podcast, như các chương trình thời sự, nghệ thuật hoặc các lĩnh vực chuyên sâu.

Chủ trì hội thảo, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Trưởng Ban Tổ chức Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ 17, cho biết việc tìm kiếm nguồn nhân lực phù hợp cùng với định hướng phát triển trong bối cảnh mới đang là những khó khăn lớn mà VOV phải đối mặt.

Ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng giám đốc VOV chia sẻ tại Hội thảo. Ảnh: BTC

Ông Hùng chia sẻ rằng, để từng bước vượt qua những khó khăn này, hiện nay VOV đang đẩy mạnh ưu tiên đào tạo đội ngũ kỹ thuật và chuyển đổi chiến lược sản xuất, xác định podcast và các nền tảng số là nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình chuyển đổi số.

“Đài Tiếng nói Việt Nam đang xây dựng đề án với mục tiêu trở thành nhà sản xuất podcast hàng đầu Việt Nam. Ba tiêu chuẩn: độ phủ nội dung trên nền tảng số, tầm ảnh hưởng đến công chúng và tính chuyên nghiệp trong ứng dụng khoa học - công nghệ và kỹ thuật sản xuất Podcast”, ông Phạm Mạnh Hùng nói thêm.

Tiếp thu những chia sẻ từ hội thảo, Đội ngũ giảng viên và sinh viên Trường Cao đẳng Phát thanh – Truyền hình II (VOV College), một trong những đơn vị nằm trong hệ sinh thái của VOV, cũng đã sẵn sàng tâm thế thích ứng với những yêu cầu mới của truyền thông số.

Các kế hoạch giảng dạy và học tập sẽ được rà soát, định hướng, cập nhật phù hợp xu thế. Sinh viên cũng định hình mình trong thời đại số cần hiểu đa nền tảng, biết đọc dữ liệu, và tinh thần chủ động tự tìm tòi, học hỏi, thích nghi với hệ sinh thái nội dung số thay đổi từng ngày.

Trong khuôn khổ Liên hoan, tác phẩm Podcast "Chữa lành Gen Z - Thất tình thời số" của nhóm tác giả Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II, Đài Tiếng nói Việt Nam đã vinh dự đoạt giải Đồng, đây là niềm vui to lớn, niềm khích lệ tinh thần cho Ban Giám hiệu và giảng viên, sinh viên trường.